चारपानेमा मुख्य कार्यालय रहेको सहारा नेपाल बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेडको आगामी नेतृत्व चयनका लागि असोज १० गते हुने निर्वाचनमा त्रिपक्षीय प्रतिस्पर्धा हुने भएको छ। अध्यक्ष पदका लागि उपेन्द्रप्रसाद ओली, भरतकुमार गिरी र छविलाल खतिवडा नेतृत्वका तीनवटा प्यानल चुनावी मैदानमा छन्।
सहारा नेपालको निर्वाचनलाई पदाधिकारी चयन गर्ने प्रक्रियाका रूपमा मात्र नभई ठूलो सदस्य आधार र विस्तारित सेवा सञ्जाल भएको सहकारीको आगामी कार्यदिशासँग जोडेर हेरिएको छ। सार्वजनिक विवरणअनुसार संस्थामा करिब १ लाख ९८ हजार ९ सय ८ सदस्य छन् र निर्वाचनका लागि १ सय ४७ मतदान केन्द्र निर्धारण गरिएको छ।
निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा तीनै समूहले आफ्ना उम्मेदवार र एजेण्डासहित प्रचारप्रसार तीव्र बनाएका छन्। यही क्रममा उपेन्द्रप्रसाद ओली नेतृत्वको प्यानलले सुशासन, वित्तीय सुदृढीकरण, पारदर्शिता, सदस्य हित, प्रविधिमैत्री सेवा र संस्थागत दिगोपनलाई प्रमुख एजेण्डाका रूपमा अघि सारेको छ।
ओली प्यानलमा को–को छन् ?
ओली नेतृत्वको प्यानलबाट वरिष्ठ उपाध्यक्षमा टेकनाथ खनाल ‘टंक’, महिला उपाध्यक्षमा हरिमाया सिग्देल र कोषाध्यक्षमा भीमबहादुर गिरी उम्मेदवार छन्। सदस्यतर्फ रमेश काफ्ले, भगीरथ लुइटेल, प्रेमप्रसाद अधिकारी, प्रमिला तिम्सिना र हिमादेवी प्रसाई उम्मेदवार छन्।
लेखा सुपरिवेक्षण समितिको संयोजकमा शंकर सुवेदी तथा सदस्यमा टीकाराम उप्रेती र भुवन कँडेल उम्मेदवार छन्।
‘ठूलो मात्र होइन, अझ व्यवस्थित र विश्वसनीय संस्था’
ओली प्यानलले सहारा नेपालको आगामी नेतृत्वका लागि संस्थाको आकार र पहुँचभन्दा पनि त्यसलाई अझ व्यवस्थित, सुरक्षित, पारदर्शी र सदस्यकेन्द्रित बनाउने विषयलाई प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ।
ठूलो सदस्य संख्या र देशका विभिन्न क्षेत्रमा फैलिएको सेवा सञ्जालका कारण अबको नेतृत्वका सामु संस्थाको विस्तारसँगै वित्तीय अनुशासन, सेवा गुणस्तर, जोखिम व्यवस्थापन र सदस्यको विश्वास कायम राख्ने चुनौती रहेको प्यानलको बुझाइ छ।
यसैलाई केन्द्रमा राख्दै ओली प्यानलले आर्थिक सुशासन, वित्तीय स्थायित्व, संस्थागत पारदर्शिता, सदस्य लक्षित कार्यक्रम, समान व्यवहार र प्रविधिमैत्री सेवामा जोड दिएको छ।
आर्थिक सुशासन र वित्तीय अनुशासन प्राथमिकतामा
सहकारी संस्थाका लागि सदस्यको बचतको सुरक्षा र त्यसको प्रभावकारी परिचालन सबैभन्दा संवेदनशील विषयमध्ये एक हो। त्यसैले ओली प्यानलले आर्थिक सुशासन र वित्तीय सुदृढीकरणलाई आफ्नो प्रमुख एजेण्डा बनाएको छ।
प्यानलले संस्थाका आर्थिक गतिविधिलाई थप अनुशासित बनाउने, जोखिम व्यवस्थापन प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउने, ऋण लगानीलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा केन्द्रित गर्ने तथा दीर्घकालीन वित्तीय स्थायित्व कायम गर्ने विषयलाई प्राथमिकतामा राखेको छ।
सदस्यको बचत सुरक्षित राख्दै कर्जा लगानीको गुणस्तर सुधार गर्ने र असुली प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउने विषय आगामी नेतृत्वका लागि महत्वपूर्ण चुनौतीका रूपमा रहने देखिन्छ।
पारदर्शिता र जवाफदेहिताको सवाल
ठूलो सहकारी संस्थामा सदस्यले आफ्नो संस्थाको आर्थिक अवस्था, निर्णय प्रक्रिया र गतिविधिबारे सहज रूपमा जानकारी पाउने वातावरण आवश्यक हुन्छ।
ओली प्यानलले निर्णय प्रक्रियालाई थप पारदर्शी बनाउने, सदस्यलाई आवश्यक सूचना सहज रूपमा उपलब्ध गराउने तथा सञ्चालक नेतृत्वलाई सदस्यप्रति थप जवाफदेही बनाउने विषयलाई अर्को महत्वपूर्ण एजेण्डाका रूपमा अघि सारेको छ।
प्यानलको अवधारणाअनुसार संस्थागत पारदर्शिता बढेमा व्यवस्थापन र सदस्यबीचको दूरी घट्दै संस्थाप्रतिको विश्वास बलियो बनाउन सकिन्छ।
सदस्यलाई केन्द्रमा राख्ने प्रतिबद्धता
सहकारीको मूल आधार नै सदस्य भएकाले संस्थाको सेवा र कार्यक्रम सदस्यको आवश्यकता तथा हितसँग जोडिनुपर्ने ओली प्यानलको जोड छ।
सदस्यले बचत तथा ऋणको सुविधा लिनेमात्र नभई आफ्नो आर्थिक क्षमता विस्तार, उद्यमशीलता विकास र आयआर्जनका अवसरमा समेत संस्थाबाट सहयोग पाउने वातावरण बनाउनुपर्ने प्यानलको धारणा छ।
सदस्यको आवश्यकता र क्षमताअनुसार सेवा विस्तार गर्ने, आर्थिक गतिविधिमा सदस्यको सहभागिता बढाउने तथा संस्थाको निर्णय र विकास प्रक्रियामा सदस्यको भूमिका प्रभावकारी बनाउने विषयलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ।
समान व्यवहारको एजेण्डा
ओली प्यानलका वरिष्ठ उपाध्यक्षका उम्मेदवार टेकनाथ खनाल ‘टंक’ले सार्वजनिक गरेको चुनावी अपिलमा पनि सदस्यबीच समान व्यवहारलाई प्राथमिकता दिइएको छ।
‘मेरो गौरव, मेरो सहारा—सबैका लागि सधैँका लागि’ भन्ने नारासहित खनालले सदस्यको विश्वास र सहभागितालाई अभियानको केन्द्रमा राखेका छन्।
संस्थामा सदस्यको हैसियत, भूगोल वा पहुँचका आधारमा नभई सदस्यता र अधिकारलाई आधार बनाएर समान सेवा र अवसर उपलब्ध गराउने अवधारणा अघि सारिएको छ।
खनालका पाँचबुँदे प्रतिबद्धता
वरिष्ठ उपाध्यक्षका उम्मेदवार टेकनाथ खनालले अघि सारेको पाँचबुँदे प्रतिबद्धताले ओली प्यानलको एजेण्डालाई थप स्पष्ट पार्ने प्रयास गरेको छ।
उनका प्रमुख प्रतिबद्धतामा नीतिगत तथा आर्थिक सुशासन, आर्थिक सुदृढीकरण तथा स्थायित्व, पारदर्शिता तथा संस्थागत विकास, शेयर सदस्य लक्षित कार्यक्रम र सदस्यबीच समान व्यवहार रहेका छन्।
यी विषयलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्न सक्नु नै आगामी नेतृत्वका लागि मुख्य चुनौती हुने देखिन्छ।
प्रविधिमैत्री सेवा विस्तारको चुनौती
वित्तीय सेवा तीव्र रूपमा डिजिटल बन्दै गएको अवस्थामा सहकारीले पनि सदस्यको बदलिँदो आवश्यकता र प्रविधिको विकाससँगै सेवा प्रणालीलाई अद्यावधिक गर्नुपर्ने हुन्छ।
ओली प्यानलले सहारा नेपाललाई थप प्रविधिमैत्री र प्रतिस्पर्धी बनाउने विषयलाई पनि प्राथमिकतामा राखेको छ।
डिजिटल कारोबार, सूचना प्रवाह, सेवा केन्द्रबीचको समन्वय र सदस्यलाई सहज पहुँच उपलब्ध गराउने प्रणाली विकास गर्न सके कार्यालयमै पुग्नुपर्ने बाध्यता कम गर्न सकिने अपेक्षा गरिएको छ।
तर ठूलो सेवा सञ्जालमा प्रविधिको समान प्रयोग, कर्मचारीको क्षमता विकास र साइबर तथा वित्तीय जोखिम व्यवस्थापन आगामी नेतृत्वका लागि महत्वपूर्ण विषय हुनेछन्।
बचतलाई उत्पादन र उद्यमशीलतासँग जोड्ने प्रश्न
सदस्यबाट बचत संकलन गर्नु मात्र सहकारीको उद्देश्य नभई त्यसलाई उत्पादनशील क्षेत्रमा परिचालन गर्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।
यस दृष्टिले कृषि, साना तथा मझौला व्यवसाय, उद्यमशीलता र रोजगारी सिर्जनासँग जोडिने कर्जा कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउने चुनौती आगामी नेतृत्वसामु रहनेछ।
उत्पादनशील क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह बढाउँदा त्यससँगै ऋणको गुणस्तर, जोखिम मूल्यांकन र असुली प्रणालीलाई पनि बलियो बनाउनुपर्ने हुन्छ।
सेवा केन्द्रको गुणस्तरमा समानता
सहारा नेपालको सेवा सञ्जाल विस्तारित भएकाले मुख्य कार्यालयको व्यवस्थापनसँगै सबै सेवा केन्द्रमा समान स्तरको सेवा र सूचना प्रणाली कायम गर्नु अर्को महत्वपूर्ण विषय हो।
सेवा केन्द्रको नियमित अनुगमन, कर्मचारीको क्षमता विकास, प्रविधिको समान प्रयोग र सदस्यका गुनासोको शीघ्र सम्बोधनले संस्थाको सेवा गुणस्तर सुधार्न सक्ने देखिन्छ।
संस्था जति ठूलो हुँदै जान्छ, सेवा केन्द्र र सदस्यबीचको प्रत्यक्ष सम्बन्धलाई त्यति नै प्रभावकारी बनाउनु नेतृत्वका लागि चुनौतीपूर्ण हुन्छ।
‘सदस्यको संस्था’ भन्ने भावना बलियो बनाउने चुनौती
सहकारीको आधार सदस्यको सहभागिता र सामूहिक हित भएकाले आगामी नेतृत्वले सदस्यसँग नियमित संवाद गर्ने संयन्त्र विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।
सदस्यका सुझाव, गुनासा र आवश्यकता नियमित रूपमा सुन्ने, महत्वपूर्ण निर्णयबारे जानकारी गराउने तथा संस्थाका गतिविधिमा सदस्यको सहभागिता बढाउने प्रणालीले नेतृत्व र सदस्यबीचको सम्बन्ध थप बलियो बनाउन सक्छ।
ओली प्यानलले सदस्यकेन्द्रित अवधारणालाई प्राथमिकता दिए पनि त्यसलाई व्यवहारमा कसरी कार्यान्वयन गर्छ भन्ने विषय भने निर्वाचनपछि बन्ने नेतृत्वको कार्यशैलीमा निर्भर हुनेछ।
तीन प्यानल, फरक दाबी
सहारा नेपालको निर्वाचनमा ओलीसँगै भरतकुमार गिरी र छविलाल खतिवडा नेतृत्वका प्यानल पनि चुनावी मैदानमा छन्। तीनै प्यानलले आ–आफ्ना उम्मेदवार र एजेण्डासहित सदस्यसँग मत मागिरहेका छन्।
निर्वाचनमा सञ्चालक समिति र लेखा सुपरिवेक्षण समितिका विभिन्न पदमा उम्मेदवारी परेको छ। अन्तिम नामावलीअनुसार १२ पदका लागि ४५ जना उम्मेदवार कायम भएका छन्।
त्यसैले निर्वाचनको बहस व्यक्ति वा समूहको पक्ष–विपक्षमा मात्र सीमित नभई सहकारी सुशासन, सदस्यको बचत सुरक्षा, वित्तीय अनुशासन, ऋण लगानीको गुणस्तर, प्रविधिमैत्री सेवा र संस्थागत पारदर्शिताजस्ता विषयमा केन्द्रित हुनु महत्वपूर्ण देखिन्छ।
असोज १० को निर्वाचनले तय गर्नेछ आगामी दिशा
सहारा नेपालजस्तो ठूलो सदस्य आधार भएको सहकारीको निर्वाचनले नयाँ सञ्चालक समिति र लेखा सुपरिवेक्षण समितिको संरचना मात्र तय गर्ने छैन, आगामी कार्यकालको प्राथमिकता र कार्यदिशामाथि पनि प्रभाव पार्नेछ।
ओली प्यानलका लागि आफ्ना एजेण्डालाई चुनावी नाराबाट व्यवहारिक योजनामा रूपान्तरण गर्नु मुख्य चुनौती हुनेछ। त्यस्तै, निर्वाचित नेतृत्वसामु सदस्यको विश्वास कायम राख्दै वित्तीय स्थायित्व, पारदर्शिता, प्रविधि र सेवा गुणस्तरलाई संस्थागत बनाउने जिम्मेवारी रहनेछ।
अन्ततः असोज १० गतेको निर्वाचनले सहारा नेपालको नेतृत्वमा को आउँछ भन्ने मात्र होइन, ठूलो सदस्य आधार र विस्तारित सेवा सञ्जाल भएको संस्थाले आगामी कार्यकालमा सुशासन, वित्तीय अनुशासन, प्रविधि र सदस्य हितलाई कसरी व्यवहारमा उतार्छ भन्ने प्रश्नको दिशासमेत तय गर्नेछ।
